Oddanie kabli na złom to dopiero początek długiej drogi, podczas której zużyte okablowanie odzyskuje wartość i wraca do obiegu jako cenne surowce. W kolejnych częściach przyjrzymy się skąd bierze się złom kablowy, jak przebiega proces jego przetwarzania, a także jakie korzyści niesie ze sobą recykling z punktu widzenia ochrony środowiska i gospodarki.
Skąd pochodzi złom okablowania i dlaczego warto go zbierać
Kable elektryczne i telekomunikacyjne trafiają do punktów skupu z różnych źródeł. Ich pochodzenie można podzielić na:
- Demontaż instalacji budynków mieszkalnych i przemysłowych – modernizacje sieci elektrycznej, wymiany starych przewodów.
- Likwidacja linii przesyłowych – wycofywanie z eksploatacji starych linii energetycznych lub telefonicznych.
- Odpady elektroniczne – urządzenia RTV/AGD, komputery i sprzęt biurowy, w których przewody stanowią znaczną część masy.
- Produkty poremontowe – kable wystające ze ścian czy zalegające na placach budów.
Dzięki zbiórce zużytego okablowania zachodzi separacja wartościowych elementów, z których najważniejszym jest metal – przeważnie miedź lub aluminium. Elementy izolacyjne stanowią odrębną grupę, zwykle traktowaną jako odpady palne lub wykorzystywaną do produkcji materiałów izolacyjnych.
Proces odzysku i recyklingu kabli
1. Sortowanie i przygotowanie materiału
Po dostarczeniu do zakładu przetwarzania, złom kablowy przechodzi wstępną selekcję. Specjaliści oddzielają przewody:
- Bez izolacji (tzw. druty gołe).
- W izolacji PVC, PE czy gumowej.
- Specjalnego typu, np. z powłoką ognioodporną.
Taki podział ułatwia dalsze etapy, w których wykorzystuje się różne urządzenia, jak magnesy do usuwania żelaza czy maszyny do kruszenia i mielenia.
2. Mechaniczne rozdrabnianie i rozdzielanie
Proces ten obejmuje:
- Kruszenie kabli na mniejsze fragmenty.
- Mielenie w młynach walcowych lub kulkowych.
- Separację ciężaru właściwego – lekkie elementy izolacji unoszą się w powietrzu lub wodzie, a ciężkie metale opadają.
W ten sposób uzyskuje się niemal czyste frakcje miedzi lub aluminium oraz odpady izolacyjne, które dalej mogą być spalane w cementowniach lub wykorzystywane jako surowiec do produkcji płyt włóknistych.
3. Chemiczne i termiczne metody oczyszczania
Aby osiągnąć wyższy stopień czystości metali, zakłady mogą stosować:
- Kąpiele elektrochemiczne – usunięcie pozostałości zanieczyszczeń powierzchniowych.
- Topienie w piecach o kontrolowanej atmosferze – odzysk w formie granulek lub sztabek o wysokiej wartości rynkowej.
Dzięki temu odzyskany surowiec spełnia wymogi przemysłu motoryzacyjnego, elektronicznego czy energetycznego.
Korzyści z recyklingu dla środowiska i gospodarki
Recykling kabli przynosi wiele zalet, zarówno ekologicznych, jak i ekonomicznych:
- Oszczędność energii – przetapianie metali zużywa nawet o 80% mniej energii niż wydobycie surowców pierwotnych.
- Redukcja emisji CO2 – mniej emisji podczas topienia złomu niż podczas hutniczej produkcji miedzi z rudy.
- Ochrona zasobów naturalnych – zmniejszenie eksploatacji kopalń i wpływu na krajobraz.
- Tworzenie miejsc pracy – w sektorze zbiórki, transportu, przetwarzania i sprzedaży surowców wtórnych.
- Zysk ekonomiczny – odsprzedaż oczyszczonego metalu na rynkach krajowych i zagranicznych.
Skala tych korzyści sprawia, że recykling kabli jest istotnym elementem zrównoważonej ekonomii i pozwala firmom na osiąganie dodatkowych zysków przy jednoczesnej poprawie wizerunku prośrodowiskowego.
Wyzwania i przyszłość branży recyklingu
Branża odzysku kabli stoi przed kilkoma wyzwaniami, które należy rozwiązać, aby rozwój był jeszcze bardziej efektywny:
- Standaryzacja materiałowa – producenci powinni stosować izolacje łatwe do odzysku, co ułatwi późniejszą separację.
- Nowoczesne technologie sortowania – automatyzacja i sztuczna inteligencja mogą zwiększyć wydajność zakładów.
- Ograniczenie czarnego rynku złomu – walka z ruchem nielegalnym i uszczupleniami podatkowymi.
- Edukacja społeczeństwa – promowanie postawy selektywnej zbiórki oraz wyróżnianie punktów skupu.
- Inwestycje w badania nad biodegradowalnymi izolacjami – materiałami przyszłości, przyjaznymi dla środowiska.
Innowacje w tej dziedzinie, takie jak zaawansowane linie przetwarzania czy testy nowych tworzyw, zapisują się na mapie rozwoju przemysłu surowców wtórnych. W nadchodzących latach sektory energetyczny, telekomunikacyjny i motoryzacyjny coraz bardziej będą polegać na przetwarzaniu odzyskanego okablowania, tworząc obieg zamknięty i minimalizując odpady.
