Złom stanowi nieodłączny element współczesnej przemysłowej rzeczywistości. Jego zbiór, przetwarzanie oraz sprzedaż wpływają na rozwój całej gospodarki i minimalizację negatywnego oddziaływania na środowisko. W procesie obróbki surowców wtórnych kluczowe jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa pracowników, którzy narażeni są na różnorodne zagrożenia mechaniczne, chemiczne i fizyczne.

Natura i znaczenie złomu

Złom to wszelkie odpady metalowe – stal, żeliwo, miedź czy aluminium – powstające w wyniku rozbiórek budowlanych, prac remontowych czy demontażu urządzeń. Dzięki procesom odzysku stajemy się mniej zależni od surowców pierwotnych, a zużycie energii i emisja CO₂ znacząco spadają. W skali globalnej recykling metali obniża koszty produkcji i chroni zasoby naturalne, co ma bezpośredni wpływ na konkurencyjność przemysłu metalurgicznego.

Kluczowe środki ochrony osobistej

Podczas obróbki złomu występuje ryzyko skaleczeń, urazów oczu, szkodliwego zapylenia oraz hałasu. Dlatego należy stosować odpowiedni zestaw środków ochrony osobistej (ŚOI), które minimalizują skutki wypadków i chorób zawodowych.

• Rękawice antyprzecięciowe – chronią dłonie przed ostrymi krawędziami metalu;
• Okulary ochronne lub przyłbice z poliwęglanu – zabezpieczają oczy przed odpryskami i iskrami;
• Maski lub półmaski filtrujące – zabezpieczają drogi oddychania przed pyłami i drobnymi cząstkami;
• Ochrona słuchu (nauszniki lub zatyczki) – redukuje poziom hałasu emitowanego przez maszyny;
• Obuwie ochronne z wkładką antyprzebiciową – zabezpiecza przed ciężkimi przedmiotami i rozlanymi substancjami;
• Odzież ochronna (kombinezon, spodnie, bluza) – chroni ciało przed zabrudzeniem i oparzeniami;
• Hełm ochronny – zabezpiecza głowę przed uderzeniami elementami metalowymi.

Rękawice antyprzecięciowe

Wybór rękawic dostosowany do rodzaju złomu (cięty, zgniatany czy łamany) to podstawa. Szczególnie ważna jest ich odporność na przecięcia zgodnie z normą EN 388.

Okulary ochronne i przyłbice

Podczas cięcia palnikiem lub szlifierką konieczne jest stosowanie przyłbic z filtrem UV oraz poliwęglanem o zwiększonej odporności na uderzenia.

Proces odzysku i recyklingu złomu

Gospodarka odpadami metalowymi składa się z kilku etapów: zbiórki, segregacji, cięcia, zgniatania, przesiewania oraz przetopienia. Każdy z nich wymaga stosowania specjalistycznych urządzeń oraz dbałości o regeneracja i ponowne wprowadzenie metalu do obiegu produkcyjnego.

• Zbiórka i dostawa – transport z magazynów lub bezpośrednio z placów budowy;
• Segregacja – oddzielanie metali żelaznych od nieżelaznych;
• Cięcie i rozdrabnianie – zmniejszanie wielkości elementów, ułatwiające przetop;
• Zgniatanie i prasowanie – formowanie brykietów lub bel o kompaktowych wymiarach;
• Przetop i oczyszczanie – usuwanie zanieczyszczeń i wtrąceń szkodliwych.

Dzięki zaawansowanym technologiom można odzyskać nawet do 98% masy metalu, co znacząco zmniejsza potrzeby wydobycia rudy. W efekcie spada zapotrzebowanie na energię i emisja gazów cieplarnianych.

Aspekty prawne i środowiskowe

Przetwarzanie złomu podlega rygorystycznym przepisom unijnym i krajowym. Obowiązki przedsiębiorców obejmują uzyskanie odpowiednich zezwoleń, prowadzenie ewidencji odpadów oraz raportowanie do organów nadzoru. Kluczowe dokumenty to:

• Karta przekazania odpadu (KPO);
• Zezwolenie na przetwarzanie odpadów;
• Dokumentacja kontrolna zgodna z normami ISO.

Niewłaściwa gospodarka złomem grozi karami finansowymi, a także zanieczyszczeniem gruntów i wód. Wdrażanie dobrych praktyk minimalizuje negatywne konsekwencje dla ludzi i ekosystemów.

Wpływ na zdrowie i profilaktyka

Kontakt z metalowymi odpadami może prowadzić do urazów mechanicznych, zatruć metalami ciężkimi oraz chorób układu oddechowego. Aby ograniczyć te zagrożenia, należy przestrzegać zasad BHP i regularnie szkolić personel. Kluczowe działania to:

• Okresowe badania lekarskie;
• Szkolenia z prawidłowego użytkowania ŚOI;
• Monitorowanie stężeń pyłów i hałasu na stanowisku pracy;
• Wdrażanie wymienników powietrza i odciągów miejscowych.

Dzięki kompleksowemu podejściu można skutecznie chronić zdrowie pracowników i poprawić efektywność całego procesu recyklingu.