Oddanie kabli na złom to dopiero początek długiej drogi, podczas której zużyte okablowanie odzyskuje wartość i wraca do obiegu jako cenne surowce. W kolejnych częściach przyjrzymy się skąd bierze się złom kablowy, jak przebiega proces jego przetwarzania, a także jakie korzyści niesie ze sobą recykling z punktu widzenia ochrony środowiska i gospodarki.

Skąd pochodzi złom okablowania i dlaczego warto go zbierać

Kable elektryczne i telekomunikacyjne trafiają do punktów skupu z różnych źródeł. Ich pochodzenie można podzielić na:

• Demontaż instalacji budynków mieszkalnych i przemysłowych – modernizacje sieci elektrycznej, wymiany starych przewodów.
• Likwidacja linii przesyłowych – wycofywanie z eksploatacji starych linii energetycznych lub telefonicznych.
• Odpady elektroniczne – urządzenia RTV/AGD, komputery i sprzęt biurowy, w których przewody stanowią znaczną część masy.
• Produkty poremontowe – kable wystające ze ścian czy zalegające na placach budów.

Dzięki zbiórce zużytego okablowania zachodzi separacja wartościowych elementów, z których najważniejszym jest metal – przeważnie miedź lub aluminium. Elementy izolacyjne stanowią odrębną grupę, zwykle traktowaną jako odpady palne lub wykorzystywaną do produkcji materiałów izolacyjnych.

Proces odzysku i recyklingu kabli

1. Sortowanie i przygotowanie materiału

Po dostarczeniu do zakładu przetwarzania, złom kablowy przechodzi wstępną selekcję. Specjaliści oddzielają przewody:

• Bez izolacji (tzw. druty gołe).
• W izolacji PVC, PE czy gumowej.
• Specjalnego typu, np. z powłoką ognioodporną.

Taki podział ułatwia dalsze etapy, w których wykorzystuje się różne urządzenia, jak magnesy do usuwania żelaza czy maszyny do kruszenia i mielenia.

2. Mechaniczne rozdrabnianie i rozdzielanie

Proces ten obejmuje:

• Kruszenie kabli na mniejsze fragmenty.
• Mielenie w młynach walcowych lub kulkowych.
• Separację ciężaru właściwego – lekkie elementy izolacji unoszą się w powietrzu lub wodzie, a ciężkie metale opadają.

W ten sposób uzyskuje się niemal czyste frakcje miedzi lub aluminium oraz odpady izolacyjne, które dalej mogą być spalane w cementowniach lub wykorzystywane jako surowiec do produkcji płyt włóknistych.

3. Chemiczne i termiczne metody oczyszczania

Aby osiągnąć wyższy stopień czystości metali, zakłady mogą stosować:

• Kąpiele elektrochemiczne – usunięcie pozostałości zanieczyszczeń powierzchniowych.
• Topienie w piecach o kontrolowanej atmosferze – odzysk w formie granulek lub sztabek o wysokiej wartości rynkowej.

Dzięki temu odzyskany surowiec spełnia wymogi przemysłu motoryzacyjnego, elektronicznego czy energetycznego.

Korzyści z recyklingu dla środowiska i gospodarki

Recykling kabli przynosi wiele zalet, zarówno ekologicznych, jak i ekonomicznych:

• Oszczędność energii – przetapianie metali zużywa nawet o 80% mniej energii niż wydobycie surowców pierwotnych.
• Redukcja emisji CO2 – mniej emisji podczas topienia złomu niż podczas hutniczej produkcji miedzi z rudy.
• Ochrona zasobów naturalnych – zmniejszenie eksploatacji kopalń i wpływu na krajobraz.
• Tworzenie miejsc pracy – w sektorze zbiórki, transportu, przetwarzania i sprzedaży surowców wtórnych.
• Zysk ekonomiczny – odsprzedaż oczyszczonego metalu na rynkach krajowych i zagranicznych.

Skala tych korzyści sprawia, że recykling kabli jest istotnym elementem zrównoważonej ekonomii i pozwala firmom na osiąganie dodatkowych zysków przy jednoczesnej poprawie wizerunku prośrodowiskowego.

Wyzwania i przyszłość branży recyklingu

Branża odzysku kabli stoi przed kilkoma wyzwaniami, które należy rozwiązać, aby rozwój był jeszcze bardziej efektywny:

• Standaryzacja materiałowa – producenci powinni stosować izolacje łatwe do odzysku, co ułatwi późniejszą separację.
• Nowoczesne technologie sortowania – automatyzacja i sztuczna inteligencja mogą zwiększyć wydajność zakładów.
• Ograniczenie czarnego rynku złomu – walka z ruchem nielegalnym i uszczupleniami podatkowymi.
• Edukacja społeczeństwa – promowanie postawy selektywnej zbiórki oraz wyróżnianie punktów skupu.
• Inwestycje w badania nad biodegradowalnymi izolacjami – materiałami przyszłości, przyjaznymi dla środowiska.

Innowacje w tej dziedzinie, takie jak zaawansowane linie przetwarzania czy testy nowych tworzyw, zapisują się na mapie rozwoju przemysłu surowców wtórnych. W nadchodzących latach sektory energetyczny, telekomunikacyjny i motoryzacyjny coraz bardziej będą polegać na przetwarzaniu odzyskanego okablowania, tworząc obieg zamknięty i minimalizując odpady.